‘Van circa zeventig naar veertig is geen rekensom. De vraag is welke dieren zijn overgebleven en wie daarvoor verantwoordelijkheid draagt.’
Team Damherten Hoeksche Waard vraagt de provincie om volledige openheid over de wijze waarop de damhertenpopulatie in de Hoeksche Waard is teruggebracht van circa zeventig naar circa veertig dieren.
Volgens het team gaat het bij zorgvuldig populatiebeheer niet alleen om het bereiken van een bepaald aantal dieren. Ook de samenstelling van de overgebleven roedel is volgens Team Damherten van groot belang. Waarnemingen in het veld roepen bij het team vragen op over de verhouding tussen bokken, spitsers, hindes en kalfjes die na het beheer is overgebleven.
“Veertig is maar een getal,” zegt Ray de Boon van Team Damherten Hoeksche Waard. “De belangrijkste vraag is: welke veertig dieren laat je achter? Hoeveel bokken, spitsers, hindes en kalfjes? Welke leeftijden? En is daar tijdens het beheer bewust op gestuurd?”
Geen principieel verzet tegen beheer
Team Damherten benadrukt dat het zich niet principieel tegen beheer van de populatie heeft verzet. Het team heeft juist herhaaldelijk aangegeven dat een gezonde en beheersbare populatie mogelijk moet zijn.
“Wij hebben vanaf 2020 gezegd: zorg voor verantwoord beheer waarmee schade en verkeersrisico’s worden beperkt, maar zorg tegelijkertijd dat er een gezonde roedel kan blijven bestaan,” aldus De Boon.
Volgens het team betekent zorgvuldig beheer daarom meer dan het terugbrengen van de populatie tot een vooraf vastgesteld aantal.
Toezeggingen over verantwoord beheer en monitoring
Team Damherten verwijst daarbij naar de politieke behandeling van het dossier. Tijdens de juridische procedure gaf toenmalig gedeputeerde Berend Potjer aan dat geen onomkeerbare situatie mocht ontstaan en dat een gezonde roedel moest overblijven zolang de rechter zich nog over de zaak moest uitspreken.
Provinciale Staten besloten vervolgens in januari 2025 dat tot aan de uitspraak van de rechter gekozen moest worden voor beheer naar een verantwoord aantal, waarbij onder meer rekening moest worden gehouden met de populatie in de Hoeksche Waard. Daarnaast moest een kader voor monitoring worden opgesteld en moesten Provinciale Staten over de uitkomsten daarvan worden geïnformeerd.
“Die woorden en besluiten scheppen verwachtingen,” zegt De Boon. “Als je spreekt over verantwoord beheer en monitoring van de populatie, dan verwachten wij dat niet uitsluitend naar het eindgetal wordt gekeken. Dan moet je ook kunnen uitleggen welke dieren uit de populatie zijn gehaald en welke roedelsamenstelling bewust is achtergelaten.”
Welke dieren zijn geschoten en welke zijn overgebleven?
Volgens Team Damherten zijn er momenteel relatief veel bokken en spitsers zichtbaar, terwijl het aantal waargenomen hindes beperkt lijkt. Ook zouden de overgebleven kalfjes volgens de waarnemingen van het team grotendeels mannetjes zijn.
Het team wil daarom dat de officiële gegevens over het uitgevoerde beheer openbaar worden gemaakt.
Concreet vraagt Team Damherten onder meer om inzicht in:
-
het aantal geschoten bokken, spitsers, hindes en kalfjes;
-
de leeftijden van de geschoten dieren;
-
de gehanteerde selectiecriteria;
-
wie opdracht heeft gegeven voor het beheer;
-
wie heeft bepaald welke dieren mochten worden geschoten;
-
wie toezicht heeft gehouden op de uitvoering;
-
welke registratie tijdens het beheer heeft plaatsgevonden;
-
en welke samenstelling de populatie na afloop daadwerkelijk had.
“Niet alleen hoeveel, maar vooral welke dieren,” benadrukt De Boon. “Dertig dieren afschieten kun je tellen. Maar een gezonde roedel achterlaten vraagt kennis en keuzes. Je moet nadenken over leeftijdsopbouw, geslachtsverhouding en de toekomst van de populatie.”
WOO-verzoek
Team Damherten heeft inmiddels een WOO-verzoek ingediend om de beschikbare feiten en documenten over het beheer boven tafel te krijgen.
“Leg de feiten op tafel,” zegt De Boon. “Hoe zag de populatie eruit voordat het beheer begon? Welke dieren zijn vervolgens geschoten? Wat bleef er daarna over? Pas dan kunnen we controleren of het beheer daadwerkelijk heeft geleid tot de gezonde en verantwoord beheerde populatie die burgers mochten verwachten.”
Het team wil daarnaast inzicht in de monitoring waar Provinciale Staten om hebben gevraagd.
“Als er monitoring heeft plaatsgevonden, willen wij die resultaten zien. Als de samenstelling van de populatie daarbij is onderzocht, maak die gegevens openbaar. En als dat niet is gebeurd, willen wij weten waarom niet.”
Vooraf duidelijkheid over toekomstig beheer
Volgens Team Damherten gaan de vragen niet alleen over het verleden. Nu opnieuw wordt gekeken naar de toekomst van de damherten in de Hoeksche Waard, vindt het team dat vooraf duidelijk moet worden vastgelegd hoe toekomstig beheer wordt uitgevoerd, gecontroleerd en geëvalueerd.
Daarbij vraagt Team Damherten om concrete uitgangspunten voor onder meer de leeftijdsopbouw en de verhouding tussen bokken, spitsers, hindes en kalfjes. Ook pleit het team voor onafhankelijk toezicht.
“Wij willen voorkomen dat we straks opnieuw achteraf moeten vragen wat er precies is gebeurd,” zegt De Boon. “Voordat een nieuw beheerplan wordt uitgevoerd, moet duidelijk zijn wie selecteert, wie uitvoert, wie controleert en wie uiteindelijk verantwoordelijk is.”
‘Onze uitgestoken hand was juist vóór zorgvuldig beheer’
Team Damherten benadrukt dat de oproep tot volledige openheid niet bedoeld is om ieder toekomstig beheer onmogelijk te maken.
“Wij hebben juist onze hand uitgestoken. Wij hebben vanaf 2020 gezegd: zorg voor verantwoord beheer waarmee schade en verkeersrisico’s worden beperkt, maar zorg tegelijkertijd dat er een gezonde roedel kan blijven bestaan.”
Volgens het team moeten eventuele fouten of tekortkomingen uit het eerdere beheer eerst inzichtelijk worden gemaakt voordat een nieuw beheerplan wordt uitgevoerd.
“Als je niet onderzoekt wat er bij het vorige beheer goed of fout is gegaan, hoe kun je dan garanderen dat het de volgende keer wel zorgvuldig gebeurt?”
Gesprekken over vervolgstappen
Team Damherten heeft inmiddels gesprekken gevoerd met de gemeente Hoeksche Waard. Daarnaast gaat Ray de Boon volgende maand, op uitnodiging van de Faunabeheereenheid, in gesprek met de directie in Den Haag.
Voor Team Damherten draait de discussie uiteindelijk om transparantie, controle en verantwoordelijkheid.
“Beheer is niet zomaar schieten totdat een getal is bereikt. Goed beheer betekent dat je weet wat je uit een populatie haalt én begrijpt wat je achterlaat,” aldus De Boon.
“Wij willen een gezonde en beheersbare roedel damherten voor de Hoeksche Waard. Daarvoor hebben burgers recht op transparantie, controle en verantwoordelijkheid. De vraag is daarom niet alleen wat er de afgelopen periode is gebeurd. De belangrijkste vraag voor de toekomst is: wie zorgt ervoor dat het beheer vanaf nu zorgvuldig, controleerbaar en volgens de regels wordt uitgevoerd?”